انواع دستگاه های تصفیه آب

آب آشامیدنی موجود در آب لوله کشی شهری کیفیت بالایی ندارد و دارای املاح و آلودگی هایی شامل کلر، نیترات، فلزات سنگین، زنگ لوله، شن و ماسه و ... می باشد که در طولانی مدت باعث بیماری های فراوانی می شود.

برای کاهش این آلاینده های مضر از آب، دستگاه های تصفیه آب موجود در بازار تاثیر به سزایی می گذارد اما باید دقت کنید که نوع خوب و مناسب را خریداری کنید زیرا تمام سیستم های موجود به طور کامل این کار را انجام نمی دهند.

برای خرید انواع دستگاه تصفیه آب مناسب برای خود ابتدا باید به نکاتی توجه کنید از جمله وضعیت آب مصرفی خود تا بر اساس آن دستگاهی با سیستم مناسب تهیه کنید. از نشانه های آب نا سالم داشتن بوی نامطبوع، طعم بد، رسوب کولر و وسایل آبی، رسوب سماور، استفاده از آب های زیر زمینی و ... است. باید توجه داشته باشید که آب ناسالم لزوما بو و یا طعم نا مطبوع ندارد بلکه می تواند دارای سمومی باشد که نه با چشم دیده می شود و نه طعم و بو دارند.

عوامل موثر در انتخاب دستگاه تصفیه آب مناسب

اگر مورد استفاده شما آب رودخانه و یا چاه و... باشد باید دستگاهی خریداری کرد که فیلترهای موجود در آن و سیستم تصفیه آن قدرت بالاتری نسبت به دستگاه های ساده تر و خانگی داشته باشد تا بتواند آب را به خوبی تصفیه کند و مقدار آب تصفیه شده بیشتری به نسبت آب تصفیه کن های خانگی به شما تحویل بدهد که در این مورد دستگاههای تصفیه آب نیمه صنعتی و صنعتی کاربرد دارد و نا گفته نماند هزینه زیادی در بردارد.

اما اگر آب لوله کشی شهری باشد میزان این سموم و املاح کمتر می باشد پس دستگاه های ساده تری هم میشود مثل فیلتراسیون (UF) استفاده کرد اما این سیستم فیلتراسیون فقط قدرت گرفتن املاح درشت مضر آب را بگیرد و برای مناطقی که سختی آب بالایی دارند و به طور مثال کتری آنها رسوب میگیرد کاربرد ندارد ولی میتوان به قدرت گفت که دستگاه تصفیه آب خانگی به روش اسمز معکوس RO)) که جزو بهترین تصفیه آب خانگی میباشد برای تمامی مناطق مناسب میباشد که قدرت گرفتن کلیه ناخالصی های آب مانند نیترات و فلزات سنگین و املاح مضر تا 001/0 میکرون را دارد که یکی از مهمترین اجزا این دستگاه ها فیلتر مرحله چهارم ممبران است که قلب دستگاه میباشد که اغلب این نوع از آب تصفیه کن خانگی شش فیلتر دارند و یک مخزن 12 لیتری که با برق کار میکنند و برق مصرفی آن 24 ولت بیشتر نیست یعنی کمی بیشتر از شارژ موبایل و به طور کل دستگاههای کاملی هستند و برای مصارف خانگی و اداری مناسب هستند و همچنین میتوانند روزانه تا 220 لیتر آب را برای شما تصفیه کنند.

تصفیه آب ها انواع مختلفی دارند و برای مصارف گوناگونی استفاده می شود و می توان بنا به آن دستگاه مناسب را خریداری کرد. از جمله آن می توان به خرید دستگاه تصفیه آب کلی برای ساختمان اشاره کرد که دستگاه مرکزی ساختمان می تواند از نوع ساده تر باشد و نیازی ندارد که تمام املاح موجود در آب که برای آشامیدن باید حذف شود را از بین ببرد زیرا برای استحمام و شستشو فقط کافی است املاح آب مانند شن و ماسه و ذرات درشت حذف شود که به این نوع دستگاه ها پیش فیلتراسیون میگویند.

 

نوع مصرف آب و میزان آن از موارد دیگری است که هنگام خرید دستگاه تصفیه آب باید به آن دقت کنید. به عنوان مثال اگر آب را برای آشامیدن و پخت و پز بخواهید و یا برای شستشو، استحمام، استخر و ... دستگاه های آن با هم تفاوت داشته و باید متناسب با نیاز خود خریداری شود.

برای استحمام و شستشو میتوانید از مدل سر دوشی و سر شیری که تنها قدرت گرفتن ذرات درشت آب را دارند استفاده کنید و اگر آب را برای آشامیدن، چای، یخ ساز، پخت و پز میخواهید باید دستگاه تصفیه آب خانگی خریداری و استفاده کنید که انواع مختلفی است که بهترین نوع آن دستگاههای مدل زیر سینکی شش فیلتر با سیستم اسمز معکوس که در زیر سینک آشپزخانه نصب میشود و با یک شیر مجزا فانتزی که بر گوشه ای از سینک نصب میشود و آب تصفیه شده را به شما تحویل میدهد. همچنین میزان مصرف در طول روز نیز موثر است و باید دقت کرد که این دستگاه باید آب مورد نیاز برای چه مقدار در روز را تامین کند.

خواص آب

 خاصیت های ظاهری آب 

وزن مخصوص آب:

وزن مخصوص آب در دمای بین صفر تا چهار درجه سانتی گراد بیشترین مقدار را به خود اختصاص می‌دهد که این مقدار برابر 1 گرم بر سانتی‌متر مکعب است. البته در حالت کلی وزن مخصوص آب را در محاسبات برابر یک در نظر می‌گیرند. این پارامتر در مسائل مربوط به هیدرولیک جریان آب و همچنین در جداسازی مواد معلق از آب مورد استفاده قرار می‌گیرند.

درجه بخار شدن آب

درجه بخار شدن آب ارتباط زیادی با فشار محیط دارد، به گونه  ای که اگر فشار محیط کاهش یابد باعث می‌شود که آب در درجه‌ی حرارت پایین نیز به بخار تبدیل شود.

اگر فشار مطلق در لوله‌های مکش به 0.5 تا 0.2 اتمسفر برسد آب در درجه حرارت محیط نیز بخار می‌شود.

این پارامتر در بخش لوله‌کشی صنایع آب و فاضلاب و در طراحی پمپ‌ها مدنظر قرار می‌گیرند. از دیگر کاربردهای مهم این پارامتر کنترل پدیده‌ی کاویتاسیون است.

حل پذیری گازها در آب

حل پذیری گازها در آب به دو عامل فشار و دما بستگی دارد به گونه‌ای که با افزایش فشار و کاهش دمای آب، گازها به راحتی در آب حل می‌شود.

این پارامتر در تصفیه فاضلاب صنعتی بخصوص و در بخش خروج گازهای خطرناک از آب و فاضلاب و بهبود طمع و مزه آب نیز کاربرد دارد.

درجه حرارت آب آشامیدنی

درجه حرارت آب آشامیدنی معمولاً بین 5 تا 15 درجه سانتی گراد  است. آب‌های زیرزمینی دمای پایین‌تری نسبت به آب‌های سطحی دارند به گونه‌ای که در گودی‌های 10 متر از سطح زمین آب درجه حرارتی برابر با 10 درجه خواهد داشت.

رنگ، بو و مزه

آب آشامیدنی در حالت استاندارد فاقد رنگ بوده و هرگونه تغییر رنگ در آب نشان از آلوده بودن آب به مواد معلق می‌باشد.

آب همچنین طعم و بوی خاصی نیز ندارد اگر طعمی در آب احساس شود ناشی از ورود یون  های مختلف به آن است و بوی آب نیز در اثر انحلال گاز در آب می‌باشد.

ویژگی آب آشامیدن

آب آشامیدنی چه ویژگی هایی دارد؟

تنها ماده ای که به سه حالت جامد، مایع و بخار در طبیعت یافت می شود آب است. آب برای نوشیدن باید از لحاظ تمیزی و بهداشتی مناسب باشد، میزان مصرف آب بهداشتی برای هر فرد بالغ ۲ تا ۸ لیوان در روز می باشد(نوشیدن آب کافی برای سلامت پوست و بدن لازم بوده و باعث عملکرد صحیح اعضای بدن می گردد)، شاید جالب باشد که بدانید بدن آقایان بیشتر از خانم ها در طول روز به آب نیاز دارد. کاهش آب بدن باعث تعرق زیاد، اسهال و استفراق و… می شود. در نگاه اول آبی قابل آشامیدن است که صاف، زلال ، بی رنگ ، بی بو و دارای شرایط زیر باشد: الف – آلوده به میکروب ها و ویروس های بیماری زا نباشد. ب – مواد سمی و مسموم داخل آب نباشد. ج – مواد معدنی و آلی موجود در آب برای بدن انسان مضر نباشد. آب در طبیعت از طریق رودخانه و دریاها، آبهای زیرزمینی مانند چشمه ، چاه و قنات تامین می گردد که بیشتر این آب ها جهت مصرف مستقیم برای آشامیدن مناسب نمی باشد و باید قبل از مصرف آن را تصفیه نمود. برای تصفیه نمودن آب نیاز است ابتدا عوامل آلوده کننده آب را شناسایی نماییم که در زیر به آن اشاره کرده ایم. موارد ناخالصی ها و آلودگی های متداول آب مواد آلی و معدنی موجود در آب تا حدی برای بدن لازم بوده و آب را خوش بو و گوارا می کند. ولی وجود بیش از حد این مواد در آب بخصوص کلسیم ،منیزیم ، آهن و مس باعث سختی آب شده و در طولانی مدت باعث ایجاد بیماری های مختلف از جمله بیماری سنگ کلیه و نیز بیماری های قلبی عروقی می گردد.

در نگاه اول آبی قابل آشامیدن است که صاف، زلال ، بی رنگ ، بی بو و دارای شرایط زیر باشد:

الف – آلوده به میکروب ها و ویروس های بیماری زا نباشد.

ب – مواد سمی و مسموم داخل آب نباشد.

ج – مواد معدنی و آلی موجود در آب برای بدن انسان مضر نباشد.

آب در طبیعت از طریق رودخانه و دریاها، آبهای زیرزمینی مانند چشمه ، چاه و قنات تامین می گردد که بیشتر این آب ها جهت مصرف مستقیم برای آشامیدن مناسب نمی باشد و باید قبل از مصرف آن را تصفیه نمود. برای تصفیه نمودن آب نیاز است ابتدا عوامل آلوده کننده آب را شناسایی نماییم که در زیر به آن اشاره کرده ایم.

موارد ناخالصی ها و آلودگی های متداول آب

باید این را در نظر گرفت که آب صددرصد بهداشتی و سالم در طبیعت یافت نمیشود. در آب ممکن است ناخالصی و آلودگی های زیر دیده شود البته باید بدانیم که عوامل آلوده کننده آب بسیار می باشد و در اینجا ما قصد ذکر تمامی آن ها را نداریم و به مهمترین و شایع ترین عوامل آلوده کننده آب اشاره خواهیم کرد.

– گازهایی مانند دی اکسید کرن ( Co2 ) ، ازت و…

– مواد معدنی موجود در آب شامل انواع فلزات (روی، آهن، منگنز، مس، روی، کرم و..)

– مواد آلی موجود در آب مانند ترکیبات شیمیمایی حاوی کربن

– مواد جامد معلق در آب مانند زباله ها

– مواد زنده در آب مانند باکتری ها و قارچ ها

مواد آلی و معدنی موجود در آب تا حدی برای بدن لازم بوده و آب را خوش بو و گوارا می کند. ولی وجود بیش از حد این مواد در آب بخصوص کلسیم ،منیزیم ، آهن و مس باعث سختی آب شده و در طولانی مدت باعث ایجاد بیماری های مختلف از جمله بیماری سنگ کلیه و نیز بیماری های قلبی عروقی می گردد.

همچنین آلودگی های زیادی از طریق فاضلاب بیمارستان، کلینیک ها، مدفوع، ادرار و استحمام وارد آب میشودکه برای بدن انسان مضر می باشد و باید قبل از مصرف آن ها را از آب جدا نمود در ادامه به روش های جدا سازی آلاینده ها از آب یا همان تصفیه آب اشاره می نمایید.

با جوشاندن آب می توان تاحدی میکروب های آب را از بین برد ولی برای حذف نیترات از آب آشامیدنی این روش کاربرد ندارد (برای آشنایی بیشتر با آلایندگی نیترات و نیتریت مقاله مضرات نیترات و نیتریت را مطالعه بفرمایید) و امروزه برای حذف کامل آلاینده های آب از روش های نوین تصفیه آب (اسمز معکوسRO) استفاده می شود.

ضد عفونی کردن آب

چرا ضد عفونی کردن آب داخل مخزن آب مهم است؟

مخزن های آب در سایزها و مدل های بسیار مختلفی تولید می شوند که افراد با توجه به نیاز خود می توانند یکی از آن ها را انتخاب و خریداری کنند. یکی از بهترین و با کیفیت ترین انواع مخزن آب که امروزه تولید و طراحی می شود، مخزن های آب پلی اتیلن مخزن آب  می باشند که از استانداردهای کافی برخوردار بوده و شما می توانید خرید آن ها را در اولویت های انتخابی خود قرار دهید. در هر صورت ضد عفونی کردن مخازن آب، فارغ از نوع مخزن آب یکسان می باشد و روش های عنوان شده در این مقاله قابل استفاده برای تمامی اقسام مخازن آب یکسان خواهد بود.

 آب مهم ترین نوشیدنی است. پزشکان روزانه نوشیدن ۸ لیوان آب را الزامی می دانند تا بدن بتواند تندرستی و شادآبی خود را حفظ  کند. بهداشتی بودن آب آشامیدنی نیز از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. بنابراین سعی بر آن داشته باشید که آب آشامیدنی تان از بهداشت کامل برخوردار باشد. اگر به هر دلیل از بهداشتی بودن آب داخل مخزن خود اطمینان ندارید، به شما پیشنهاد میکنیم که به ضد عفونی کردن آن بپردازید. در برخی از موارد رسوب گل و لای، زنگ آهن، شن و ماسه موجود در ته مخازنی که مدتهاست در حال استفاده از آنها هستیم، باعث می شود که آب بو و طعم ناخوشایندی پیدا کند. برای جلوگیری از این موضوع می توانید آب داخل مخزن را به اصطلاح گندزدایی کنید. ضد عفونی کردن آب داخل مخزن آب باعث می شود آب سالم تر و بهداشتی تری میل کنید و سطح بهداشت خود و خانواده تان را ارتقا دهید. توجه فرمایید نیاز است به صورت دوره ای به نظافت و ضد عفونی کردن مخزن آب خود بپردازید تا به این ترتیب از بهداشتی بودن آب داخل آن اطمینان حاصل کنید.

استفاده از قرص کلر

استفاده از قرص های کلر که بر پایه عنصر کلر درست شده اند، یکی از مرسوم ترین و رایج ترین روش های ضد عفونی کردن مخزن آب می باشد. این قرص ها (هیپوکلریت کلسیم ) هنگام واکنش دادن با آب، سبب آزاد شدن کلریت یا OCL منفی می شوند که این ماده آزاد شده، عامل گندزدایی و تصفیه آب موجود در مخزن است. استفاده از این قرص ها بسیار راحت می باشد به طوری که شما می توانید این قرص ها را از بسته های خود جدا کرده و پس از خرد کردن آن ها، آن ها را به آب داخل مخزن اضافه کنید و سپس آب را با قرص های اضافه شده به هم بزنید. این قرص ها می توانند در حدود چند دقیقه در آب حل شده و باعث ضد عفونی شدن آب موجود شوند. استفاده از قرص کلر و گاز کلر یکی از قدیمی ترین روش های ضدعفونی کردن در صنعت آب می باشد. این قرص ها به عنوان یک اکسید کننده قوی شناخته می شوند و در بسیاری از کشورها، تا به امروز مورد استفاده قرار می گیرند. همچنین این عنصر دارای بوی بسیار تندی می باشد که امروزه با استفاده از تکنولوژی های مدرن، قرص های کلری را تولید کرده اند که بو و رنگ بسیار کمی دارند. استفاده از این روش دارای معایب و مزایایی می باشد که در ادامه، برخی از این مزایا و معایب را برای همراهان همیشگی خود ارائه داده ایم.

مزایا و معایب استفاده از قرص کلر (کلرزنی) 

مزایا:

  • کم بودن هزینه های استفاده از این روش در مقایسه با روش های دیگر
  • قابل اندازه گیری بودن (برای مثال شما می توانید برای حجم های مختلف آب مقدار مشخصی از کلر را استفاده کنید)
  • حمل و نقل بسیار آسان
  • استفاده راحت و آسان

معایب:

  • بسیاری از باکتری ها و میکروب های موجود در آب و مخزن آب در مقابل کلر، ساختار سلولی مقاومی دارند و در مقابل کلر مقاومت نشان داده و از بین نمی روند، به همین دلیل در برخی از موارد، استفاده از کلر و قرص های کلری کارساز نبوده و بایستی جایگزین مناسبی را برای این روش ضدعفونی پیدا کنید.
  • در صورتی که کلر با پوست دست و بدن در تماس باشد ممکن است در طولانی مدت، باعث آسیب رساندن به پوست استفاده کننده باشد و حساسیت های مانند خارش و زیر مو را به دنبال داشته باشد.
  • هم چنین برخی از آزمایش های صورت گرفته نشان داده است که وجود کلر در آب سبب خشکی پوست و از بین بردن چربی های پوست می شود که این آثار و عوارض را می توانید در استفاده طولانی مدت مشاهده کنید.

شما با توجه به مزایا و معایب استفاده از این روش می توانید تصمیم خود را مبنی بر استفاده از این روش بگیرید. این روش می تواند فضای داخل مخزن تان را نیز تمیز و پاک سازی کند.

ویژگی های آب

آب چیست؟

آب در طبیعت به ۳ حالت جامد، مایع و گاز در طبیعت یافت می شود و در سطح زمین به فراوانی یافت می شود. بیش از ۶۸% از سطح کره زمین را آب در بر گرفته است، اما تنها ۳% این منابع آب قابل شرب هستند. منابع آب بسیار متنوع اند. این منابع شامل آب معدنی، آب زیر زمینی، آب سطحی، آب دریا، آب چشمه، آب قنات و آب چاه می شوند. آب از ترکیب دو عنصر هیدروژن و اکسیژن تشکیل شده است. وجود پیوند های هیدروژنی بین مولکول های آب ویژگی های استثنائی به آن بخشیده است.

حالت های فیزیکی آب

حالت جامد ( یخ )

چگالی همه مواد از جمله آب با حرارت دیدن کاهش پیدا می یابد و با سرد شدن افزایش می یابد. انتظار می رود که آب نیز با سرد شدن و یخ زدن چگال تر شود اما این گونه نیست. آب یکی از اندک مواد موجود در طبیعت است که حالت جامد آن روی حالت مایعش شناور می ماند. ساختار یخ عامل این پدیده است. چگالی آب از دماهای بالا تا دمای ۴C° افزایش می یابد، اما پس از آن با کاهش دما به جای افزایش چگالی، شاهد کاهش آن هستیم. در واقع با یخ زدن آب، مولکول ها آهسته تر حرکت می کنند و این موضوع تشکیل پیوند هیدروژنی را ساده تر می کند و مولکول ها در یک ساختار کریستالی قرار می گیرند. با ایجاد این ساختار، حجم آب تا ۹% افزایش می یابد. این افزایش حجم بدون تغییر جرم، موجب کاهش چگالی شده و یخ روی آب شناور باقی می ماند. هر مولکول آب در حالت جامد با ۶ مولکول دیگر، پیوند هیدروژنی برقرار می کند.

حالت مایع ( آب ) 

ترکیباتی که کربن در آن ها وجود ندارد به ندرت در طبیعت و در دما و فشار استاندارد به حالت مایع یافت می شوند. اما آب در شرایط استاندارد به حالت مایع یافت می شود. این حالت موجب می شود که مولکول های آب پیوند های هیدروژنی کمتری با یکدیگر برقرار کنند. هر مولکول آب در حالت مایع با ۴ مولکول دیگر پیوند برقرار می کند. 

حالت گاز ( بخار )

زمانی که آب می جوشد، پیوند های هیدروژنی شکسته می شوند. ذرات بخار بسیار سریع و با فاصله از یکدیگر حرکت می کنند، بنابراین فرصتی برای تشکیل پیوند هیدروژنی جدید وجود ندارد. عدم وجود پیوند های هیدروژنی می تواند دلیل سوختگی شدید بر اثر تماس با بخار آب را توجیه کند. بخار آب تمام انرژی مورد نیاز برای شکستن پیوند های هیدروژنی را در خود دارد. وقتی بخار آب با پوست شما برخورد می کند، این انرژی زیاد سبب سوختگی شدید می شود. سپس تحت یک واکنش حرارتی، بخار آب به مایع تبدیل می شود. این تبدیل اثر سوختگی را بیشتر می کند.

آیا به تصفیه آب نیازمندیم؟

مسلما ضرورت استفاده از یک آب تصفیه کن خانگی به میزان آلاینده های موجود در آب منطقه شما بستگی دارد. میزان آلودگی آب شرب در مناطق مختلف، متفاوت بوده و در هر منطقه نسبت آلاینده ها با هم فرق دارد. لذا با استفاده از روشها و دستگاه های تست آلودگی آب، می توان به میزان سختی آب و آلودگی آن پی برد.

عوامل زیر لزوم استفاده از دستگاه های تصفیه آب را ایجاد می کنند.

خطرات میکروبیولوژیکی

باکتری ها: باکتری های بیماری زا ترین مواد موجود در آب هستند که نتیجه آلودگی آب به مدفوع انسان یا حیوان است. مواد ضد عفونی کننده مانند کلر معمولا باکتری ها را از بین می برد. تهدید بالقوه دیگر باکتری ها، باکتری های در حال رشد در سیستم های لوله کشی آب می باشند.

تک یاخته ها: این گروه شامل انواع انگل ها و ژیاردیا می باشد. وجود این انگل ها در آب می تواند بسیار خطرناک بوده و آسیب جدی به بدن ما وارد کند.

ویروس ها: برخی از ویروس ها که می تواند در آب وجود داشته باشند به طور بالقوه مضر و خطرناک هستند. در حالی که مواد ضد عفونی کننده آب معمولا بسیاری از ویروس ها را می کشد، برخی ار آنها ممکن است هنوز زنده مانده باشند.

خطرات مواد شیمیایی

آفت کش ها و علف کش ها: این نوع از عوامل شیمیایی بیماری زا عموما در مناطق روستایی و در آبهای زیر زمینی یافت می شوند که بطور کل در صنعت کشاورزی مورد استفاده قرار می گیرند.
نیترات / نیتریت: منابع اصلی به وجود آورنده این مواد شیمیایی فاضلاب ها و کود های کشاورزی هستند. آبهای زیرزمینی در مناطق روستایی به احتمال زیاد دارای غلظت بالای نیترات هستند. در حالی که خود معمولا نیترات بی ضرر است، ولی تبدیل آن به نیتریت در بدن مشکلات فراوانی ایجاد می کند.

کلر: کلر و یا کلرامین است که معمولا برای حذف باکتری های مضر در آب استفاده می شوند، در مقدار بیش از اندازه مجاز می تواند برای بدن مضر باشد.

فلوراید: اضافه کردن فلوراید در آب آشامیدنی از دهه 1960 برای جلوگیری از پوسیدگی دندان در جهان معمول شده است. مصرف بیش از اندازه این ماده از طریق آب می تواند برای بدن ما و به خصوص نوزادان مضر باشد.

آلومینیوم: وجود مواد شیمیایی حاوی آلومینیوم در آب برخی مناطق گزارش شده است. مصرف این مواد از طریق آب آشامیدنی می تواند عوارض شدیدی در بدن ایجاد نماید.

عوامل و خطرات بیماری زای بالا می تواند لزوم خرید یک دستگاه تصفیه آب خانگی را ایجاب نماید.

ضرورت استفاده از دستگاه تصفیه کننده آب

امروزه با آلوده شدن بیشتر منابع آب در جهان، ضرورت استفاده از تصفیه کننده‌های آب بر کسی پوشیده نیست. چرا که، آبی که می‌نوشیم، ممکن است شامل خاک، مواد معدنی، مواد شیمیایی و سایر ناخالصی‌هایی باشد که ضمن ناسالم بودن، در طعم و بوی آن نیز تأثیر می‌گذارد. بعضی از این آلاینده‌ها می‌تواند سلامتی شما را به خطر اندازد، به ویژه اگر آب مصرفی، حاوی موجودات میکروسکوپی و باکتری‌هایی باشد که عامل ایجاد بیماری‌های جدی هستند.

تصفیه آب به کمک دستگاه‌های تصفیه کننده آب خانگی یا صنعتی، با حذف این ناخالصی‌ها، علاوه بر این که آن را قابل نوشیدن می‌کند، باعث بهبود طعم و بوی آب نیز می‌شود. 
 

آب شیرین ؟

اکوسیستم آب های شیرین (Freshwaters) در مقابل آب‌های شور با مقدار کم نمک (کمتر از ۱ درصد ) تعریف می‌گردد. گیاهان و حیواناتی که در مناطق آب شیرین زندگی می‌کنند با این شرایط سازگارند و امکان حیات در آب‌های شور را ندارند. کانادا حدود ۲۰ درصد آب شیرین جهان را در خود دارد. البته تمامی این آب تجدید پذیر نیست و بخش عمده آن به صورت یخ‌های قطبی است. با این حال کانادا حدود ۷ درصد از آب‌های تجدیدپذیر شیرین جهان را در اختیار دارد.

مقدار کل آب شیرین در کره زمین به سه دسته مهم تقسیم می­‌شود:

۱- حوضچه­‌ها و دریاچه‌ها:

  • منطقه ساحلی: بالاترین نقطه که به ساحل نیز نزدیک تر است منطقه ساحلی نامیده می­شود. اینجا گرمترین منطقه دریاچه، در زمان سایه است. چرا که می­‌تواند میزان زیادی از نور آفتاب را در خود جذب و نگهداری کند. این منطقه تعداد گونه های مختلفی از جلبک ها، گیاهان آبی ریشه­ دار یا شناور، حلزون ها، صدف ها، حشرات، سخت پوستان، ماهی ها و دوزیستان را شامل شود. پوشش گیاهی و جانوری ساکن در مناطق ساحلی، غذای جانوران دیگری مانند لاک پشت، مار و پرندگان را فراهم می­‌سازند.
  • محدوده وابسته به آب شیرین: حوزه احاطه شده با منطقه ساحلی، محدوده وابسته به آب شیرین نامیده می­‌شود. در این منطقه،پلانکتون ها (فیتو پلانکتون ها و زئوپلانکتون ها) نقش مهم خود را در تکمیل زنجیره غذایی ایفا می­‌کنند. بدون پلانکتون ها شاید گونه ­های محدودی بر روی زمین زندگی می­‌کردند که مسلما انسان جز آن‌ها نبود. انواع ماهی های آب های شیرین نیز در این منطقه زندگی می­‌کنند.
  • منطقه عمیق: طول عمر پلاکتونها کوتاه است. آنها پس از مرگ به منطقه عمیق دریاچه سقوط می­کنند. این منطقه از دو منطقه دیگر سردتر و چگال تر است و فقط نور کمی که از منطقه وابسته به آب شیرین رد می­شود، به آن می­تابد. گونه هایجانوری آن هتروتروف هستند؛ به این معنی که خود غذای خود را تولید نمی­کنند و از بقایای آلی موجودات دیگر تغذیه می­کنند و از اکسیژن برای تنفس سلولی استفاده می­کنند.

دمای آب در دریاچه­‌ها در مناطق مختلف متغیر است. برای مثال، در تابستان وقتی دمای منطقه عمیق ۴ درجه سانتیگراد است دمای سطح آن می­تواند ۲۲ درجه باشد. همینطور در زمستان وقتی دمای عمق ۴ درجه است، دمای سطح می­تواند صفر درجه و یخ زده باشد. بخشی که این دو لایه را از هم جدا می­کند، منطقه ترموکلاین نام دارد که در گذر از آن دمای آب تغییر بسیار سریعی دارد. در بهار و پاییز به خاطر وجود باد، مناطق مختلف آب با هم مخلوط شده و هم دما می­‌شوند. وجود این بادها سبب توزیع اکسیژن در مناطق مختلف آب می­‌شود.

۲- مسیل و رودخانه­ ها

مسیل‌ها و رودخان‌ ­ها جریانهاب آبی هستند که در یک مسیر مشخص حرکت می‌­کنند. رودخانه ­ها را در هر کجا می­‌توان یافت. آن‌ها از سر آغاز خود که می­‌تواند یک چشمه، محل ذوب شدن برف یا حتی یک دریاچه باشد، شروع به حرکت می‌کنند و به سمت دهانه خود که یک کانال آبی یا یک اقیانوس است رهسپار می­‌شوند. ویژگی‌های یک رودخانه از سرچشمه تا دهانه تغییر می­‌کند.

دما در سرچشمه کمتر از دهانه است. همچنین آب در سرچشمه شفاف­ تر بوده و سطوح بالاتری از اکسیژن را دارا است. بنابراین ماهی­‌های آب شیرین و هتروتروف ها در دهانه یافت می­‌شوند. در میانه رودخانه، عرض بیشتر می‌شود و هم راستا با آن تنوع گونه­‌ای نیز افزایش می­‌یابد. گیاهان سبز آبی مختلف و جلبک ها در آن یافت می‌شوند. در نزدیکی دهانه، آب به علت رسوبات بالادست و مقدار کمتر نور، تیره تر و سطح اکسیژن آن کم است. بنابراین پوشش گیاهی کم می­‌شود و ماهی هایی که در اکسیژن و نو­ر کم می­‌توانند زیست کنند مانند گپور و گربه ماهی در این مناطق یافت می­‌شوند.

۳- تالاب ها

تالاب ها مناطقی هستند که آب در آن‌ها به صورت ایستا جمع شده است و وجود گیاهان آبزی اکوسیستم آن‌ها را پشتیبانی می­‌کند. مرداب‌ها و باتلاق‌ها نیز جز تالاب ها طبقه­ بندی می­‌شوند. گیاهان با محیط بسیار مرطوب سازگار هستند که انواع نیلوفر آبی، لویی، علف‌های بلند، سیاه کاج و صنوبر سیاه و سفید را شامل می­‌شود. تالاب‌ها بالاترین تنوع گونه­‌های دوزیستان، خزندگان و پرندگان را دارا هستند. بسیاری از حیواناتی که خز دارند در کنار تالاب ها زندگی می­‌کنند. تالاب‌ها به اندازه بقیه انواع ذکر شده، آب شیرین تلقی نمی­‌شوند. برخی از باتلاق‌های با غلظت بالای نمک وجود دارند که جاندارانی مانند میگو، صدف و علف‌های مختلف در آن‌ها پیدا می‌شود. 

درصد آب شیرین جهان و اهمیت آن

حدود ۹۷ درصد از آب زمین در اقیانوس‌هاست و مقدار آب شیرین در کره زمین کمتر از سه درصد است. همچنین از این میزان نیز تنها یک سوم آن قابل مصرف می­‌باشد و ما بقی به صورت برف و یخ در نواحی قطبی و یخچال‌های طبیعی وجود داشته و غیر قابل استفاده است. این میزان اندک آب، همان چیزیست که ما برای شرب، شستشو، صنعت، کشاورزی، دامداری و تمام جنبه‌های زندگیمان از آن بهره می­‌گیریم. با توجه به همین آمار اهمیت این عنصر حیاتی بدیهی به نظر می­‌رسد.

همچنین این آب‌ها مرکز حیاتبخش اکوسیستم‌های گوناگون هستند و زندگی گونه­‌های مختلف به آن‌ها شدیدا وابسته است.

آنچه که اکوسیستم آب های شیرین را تهدید می­‌کند:

۱- آلودگی آب ها

آلودگی ناشی از پساب های شهرها و حومه‌هایشان، صنعت و کشاورزی یکی از عواملی است که اکوسیستم آب شیرین را تحت تاثیر مستقیم خود قرار داده است. برای مثال پساب های یک معدن طلا در رومانی به میزان ۱۰۰ هزار مترمکعب آب حاوی فاضلاب سیانیدها و فلزات سنگین را به حوضه رودخانه دانوب وارد کرد و باعث کشتار ماهی‌های رودخانه و اختلال شدید در منابع آب عمومی شد.

۲- انحراف آب برای کشاورزی و صنعت

از بین بردن دریاچه های آب شیرین و رودخانه ها به قیمت توسعه صنعت که بر پایه مصرف هر چه بیشتر استوار است، یکی از تهدیدات مهم اکوسیستم آب های شیرین است. انحراف آب برای آبیاری کشاورزی و برای تولید برق، منجر به کاهش شدت جریان آب می­‌شود و در نتیجه وسعت زیادی از خاک، آلوده خواهد ماند.

۳- تغییر و سدسازی سیستم های رودخانه برای استفاده های صنعتی و خانگی

آبیاری، آبرسانی و تولید برق از طریق آب، توسط سدها و موانع دیگر بیش از نیمی از رودخانه های بزرگ جهان را تکه تکه کرده است. یک مطالعه نشان می‌دهد که تنها ۶۴ عدد از ۱۷۷ رودخانه بزرگ در جهان جریان آزاد دارند. تنها ۲۱ رودخانه وجود دارند که بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر طول دارند و ارتباط مستقیم­شان را با دریا حفظ کرده­‌اند.

۴- تغییرات اقلیمی

سیل و خشکسالی های متعدد ناشی از تغییرات اقلیمی تمامی اکوسیستم ها وهمچنین اکوسیستم آب های شیرین را تحت تاثیر خود قرارداده و خواهد داد. این تغییرات همچنین مهاجرت جمعیتی از سرزمین‌های روبرو با بحران‌های زیست محیطی به سایر مناطق را هم شامل می­‌شود که بر میزان تغییر مصرف آب شیرین تاثیر می­‌گذارد.